Η «προφητεία» του Tusk: Θα ξεκινήσει πόλεμος Ρωσίας–Ευρώπης τους επόμενους μήνες
Στην Ευρώπη δεν αποκλείεται ενδεχόμενη επίθεση της Ρωσίας, σύμφωνα με τις τελευταίες δηλώσεις και εκτιμήσεις που εντείνουν το ήδη τεταμένο κλίμα.
Η δήλωση από τον Πολωνό πρωθυπουργό Donald Tusk, ότι η Ρωσία ενδέχεται να επιτεθεί σε μία ευρωπαϊκή χώρα μέσα στους επόμενους μήνες, θεωρείται από τις πιο «άμεσες» προειδοποιήσεις ανάμεσα σε πολλές προβλέψεις για επικείμενη σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης.
Τέτοιες εκτιμήσεις έχουν διατυπωθεί το τελευταίο διάστημα από Ευρωπαίους πολιτικούς και στρατιωτικούς, αλλά και από τον Volodymyr Zelensky, ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης κατά της Εσθονίας.
Παράλληλα, από τη ρωσική πλευρά καταγράφεται συνεχής ρητορική απειλών κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμη και με αναφορές σε πυρηνικά πλήγματα.
Όλα αυτά συνθέτουν ένα περιβάλλον αυξημένης έντασης, μέσα στο οποίο ενισχύονται τα σενάρια περί σχεδόν αναπόφευκτης σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης.
Στη Μόσχα, εξάλλου, υποστηρίζεται επανειλημμένα ότι η στάση των ευρωπαϊκών χωρών —και ιδιαίτερα η οικονομική και στρατιωτική τους στήριξη προς το Κίεβο— αποτελεί βασικό παράγοντα για την αδιάλλακτη θέση της Ουκρανίας σχετικά με τους όρους τερματισμού του πολέμου.
Επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ – Ευρώπης
Ένας ακόμη παράγοντας που τροφοδοτεί τα σενάρια σύγκρουσης είναι η επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, σε συνδυασμό με τις επανειλημμένες αιχμές του Αμερικανού προέδρου Donald Trump, ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να μην στηρίξουν τους Ευρωπαίους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ σε περίπτωση πολέμου με τη Ρωσία — ή ακόμη και να αποχωρήσουν από τη Συμμαχία.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: οδηγούν όλα αυτά αναπόφευκτα σε έναν πόλεμο Ρωσίας–Ευρώπης;
Μπορεί η Ευρώπη να επιτεθεί πρώτη στη Ρωσία;
Ένα επιχείρημα που συχνά προβάλλεται στη Ρωσία είναι ότι «η Ευρώπη ετοιμάζει επίθεση».
Ωστόσο, η ίδια η εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία το διαψεύδει.
Αν οι ευρωπαϊκές χώρες επιθυμούσαν να επιτεθούν, θα μπορούσαν να το έχουν πράξει από το 2022, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του ρωσικού στρατού είναι απασχολημένο στην Ουκρανία.
Περιοχές όπως το Καλίνινγκραντ —και ενδεχομένως ακόμη και η Αγία Πετρούπολη— θα ήταν ευάλωτες.
Ωστόσο, αυτό δεν έχει συμβεί, κυρίως λόγω της απειλής χρήσης πυρηνικών όπλων από τη Ρωσία.
Το ρωσικό πυρηνικό οπλοστάσιο παραμένει ο βασικός λόγος για τον οποίο το ΝΑΤΟ δεν έχει εμπλακεί άμεσα στον πόλεμο υπέρ της Ουκρανίας.
Οι απόψεις ότι «κανείς πλέον δεν πιστεύει πως ο Putin θα χρησιμοποιήσει πυρηνικά» δεν επιβεβαιώνονται στην πράξη.
Αν υπήρχε τέτοια βεβαιότητα στη Δύση, η στρατιωτική αντίδραση θα ήταν πολύ πιο άμεση ήδη από το 2022.
Υπό αυτές τις συνθήκες —και ιδιαίτερα με τις σχέσεις Ευρώπης–ΗΠΑ να επιδεινώνονται— ένα ευρωπαϊκό πλήγμα κατά της Ρωσίας θεωρείται εξαιρετικά απίθανο.
Με λίγα λόγια, όσο η Ρωσία διατηρεί το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο και η πολιτικοστρατιωτική της ηγεσία ελέγχει την κατάσταση, η Ευρώπη δεν αναμένεται να επιτεθεί πρώτη.
Μπορεί η Ρωσία να επιτεθεί στην Ευρώπη;
Με δεδομένο ότι η Ρωσία είναι ήδη στρατιωτικά εμπλεκόμενη στην Ουκρανία, μια επίθεση κατά της Ευρώπης θα μπορούσε να γίνει μόνο υπό μία κρίσιμη προϋπόθεση: την ετοιμότητα χρήσης πυρηνικών όπλων σε περίπτωση σοβαρής ευρωπαϊκής αντίδρασης.
Χωρίς αυτή την προϋπόθεση, η έναρξη ενός «δεύτερου μετώπου» απέναντι σε μια ένωση χωρών με πληθυσμό περίπου 500 εκατομμυρίων θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη για τη Μόσχα.
Ακόμη και σε σενάρια σύγκρουσης, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πόλεμο που δεν θα κλιμακωνόταν σε πυρηνικό επίπεδο — εκτός εάν η Ευρώπη αποδεχόταν άμεσα τους όρους της Ρωσίας μετά από αρχικά πλήγματα.
Στη Ρωσία, ορισμένοι «σκληροπυρηνικοί» θεωρούν ότι η Ευρώπη θα υποχωρούσε υπό την απειλή πυρηνικού πολέμου.
Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί βεβαιότητα.
Εάν η Μόσχα προχωρούσε σε πόλεμο, αυτό θα σήμαινε πιθανότατα και ετοιμότητα για πυρηνική κλιμάκωση.
Η απόφαση αυτή εξαρτάται κυρίως από δύο παράγοντες:
Τη στάση των ΗΠΑ: όσο λιγότερο πιθανή είναι η αμερικανική παρέμβαση, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ρωσικής επίθεσης.
Τη στάση της Κίνας: το Πεκίνο έχει δηλώσει αντίθετο στη χρήση πυρηνικών και θα μπορούσε να οδηγήσει τη Ρωσία σε διεθνή απομόνωση.
Παρά την αποδυνάμωση αυτών των παραγόντων λόγω διεθνών εξελίξεων, εξακολουθούν να λειτουργούν ως ισχυρά αποτρεπτικά στοιχεία.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι και ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Βρετανία και η Γαλλία, διαθέτουν πυρηνικά όπλα, ικανά να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές στη Ρωσία.
Χρειάζεται η Ρωσία πόλεμο για να πετύχει τους στόχους της;
Ο βασικός στόχος της Ρωσίας είναι σαφής: να σταματήσει η ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία και να πιεστεί το Κίεβο να αποδεχτεί ρωσικούς όρους ειρήνης.
Αυτό θα μπορούσε θεωρητικά να επιτευχθεί χωρίς στρατιωτική σύγκρουση, μέσω:
συνεχών απειλών που ενισχύουν τον φόβο στην Ευρώπη,
οικονομικών πιέσεων, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας.
Η αύξηση των τιμών ενέργειας και ενδεχόμενες ελλείψεις ενισχύουν τις φωνές στην Ευρώπη που ζητούν επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία.
Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή της ευρωπαϊκής στρατηγικής έναντι της Ουκρανίας — χωρίς πόλεμο.
Ωστόσο, πρόκειται για μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο και εξαρτάται από πολλούς αστάθμητους παράγοντες.
Πότε θα μπορούσε να ξεκινήσει ένας πόλεμος;
Τρία βασικά σενάρια θεωρούνται πιθανά:
Σοβαρή επιδείνωση της θέσης της Ρωσίας στην Ουκρανία, που θα οδηγούσε σε τελεσίγραφο προς την Ευρώπη.
Υποθετική συμφωνία μεταξύ Putin και Trump, χωρίς αποδείξεις, που θα άφηνε την Ευρώπη εκτεθειμένη.
Κλιμάκωση από ευρωπαϊκές ενέργειες, όπως αποκλεισμοί ή στρατιωτική παρουσία κοντά σε ρωσικά συμφέροντα.
Παρότι πρόσφατα η Ευρώπη φαίνεται να ακολουθεί πιο προσεκτική στάση, δεν είναι σαφές αν πρόκειται για μόνιμη αλλαγή ή προσωρινή παύση.
www.bankingnews.gr
Η δήλωση από τον Πολωνό πρωθυπουργό Donald Tusk, ότι η Ρωσία ενδέχεται να επιτεθεί σε μία ευρωπαϊκή χώρα μέσα στους επόμενους μήνες, θεωρείται από τις πιο «άμεσες» προειδοποιήσεις ανάμεσα σε πολλές προβλέψεις για επικείμενη σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης.
Τέτοιες εκτιμήσεις έχουν διατυπωθεί το τελευταίο διάστημα από Ευρωπαίους πολιτικούς και στρατιωτικούς, αλλά και από τον Volodymyr Zelensky, ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης κατά της Εσθονίας.
Παράλληλα, από τη ρωσική πλευρά καταγράφεται συνεχής ρητορική απειλών κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμη και με αναφορές σε πυρηνικά πλήγματα.
Όλα αυτά συνθέτουν ένα περιβάλλον αυξημένης έντασης, μέσα στο οποίο ενισχύονται τα σενάρια περί σχεδόν αναπόφευκτης σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης.
Στη Μόσχα, εξάλλου, υποστηρίζεται επανειλημμένα ότι η στάση των ευρωπαϊκών χωρών —και ιδιαίτερα η οικονομική και στρατιωτική τους στήριξη προς το Κίεβο— αποτελεί βασικό παράγοντα για την αδιάλλακτη θέση της Ουκρανίας σχετικά με τους όρους τερματισμού του πολέμου.
Επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ – Ευρώπης
Ένας ακόμη παράγοντας που τροφοδοτεί τα σενάρια σύγκρουσης είναι η επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, σε συνδυασμό με τις επανειλημμένες αιχμές του Αμερικανού προέδρου Donald Trump, ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να μην στηρίξουν τους Ευρωπαίους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ σε περίπτωση πολέμου με τη Ρωσία — ή ακόμη και να αποχωρήσουν από τη Συμμαχία.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: οδηγούν όλα αυτά αναπόφευκτα σε έναν πόλεμο Ρωσίας–Ευρώπης;
Μπορεί η Ευρώπη να επιτεθεί πρώτη στη Ρωσία;
Ένα επιχείρημα που συχνά προβάλλεται στη Ρωσία είναι ότι «η Ευρώπη ετοιμάζει επίθεση».
Ωστόσο, η ίδια η εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία το διαψεύδει.
Αν οι ευρωπαϊκές χώρες επιθυμούσαν να επιτεθούν, θα μπορούσαν να το έχουν πράξει από το 2022, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του ρωσικού στρατού είναι απασχολημένο στην Ουκρανία.
Περιοχές όπως το Καλίνινγκραντ —και ενδεχομένως ακόμη και η Αγία Πετρούπολη— θα ήταν ευάλωτες.
Ωστόσο, αυτό δεν έχει συμβεί, κυρίως λόγω της απειλής χρήσης πυρηνικών όπλων από τη Ρωσία.
Το ρωσικό πυρηνικό οπλοστάσιο παραμένει ο βασικός λόγος για τον οποίο το ΝΑΤΟ δεν έχει εμπλακεί άμεσα στον πόλεμο υπέρ της Ουκρανίας.
Οι απόψεις ότι «κανείς πλέον δεν πιστεύει πως ο Putin θα χρησιμοποιήσει πυρηνικά» δεν επιβεβαιώνονται στην πράξη.
Αν υπήρχε τέτοια βεβαιότητα στη Δύση, η στρατιωτική αντίδραση θα ήταν πολύ πιο άμεση ήδη από το 2022.
Υπό αυτές τις συνθήκες —και ιδιαίτερα με τις σχέσεις Ευρώπης–ΗΠΑ να επιδεινώνονται— ένα ευρωπαϊκό πλήγμα κατά της Ρωσίας θεωρείται εξαιρετικά απίθανο.
Με λίγα λόγια, όσο η Ρωσία διατηρεί το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο και η πολιτικοστρατιωτική της ηγεσία ελέγχει την κατάσταση, η Ευρώπη δεν αναμένεται να επιτεθεί πρώτη.
Μπορεί η Ρωσία να επιτεθεί στην Ευρώπη;
Με δεδομένο ότι η Ρωσία είναι ήδη στρατιωτικά εμπλεκόμενη στην Ουκρανία, μια επίθεση κατά της Ευρώπης θα μπορούσε να γίνει μόνο υπό μία κρίσιμη προϋπόθεση: την ετοιμότητα χρήσης πυρηνικών όπλων σε περίπτωση σοβαρής ευρωπαϊκής αντίδρασης.
Χωρίς αυτή την προϋπόθεση, η έναρξη ενός «δεύτερου μετώπου» απέναντι σε μια ένωση χωρών με πληθυσμό περίπου 500 εκατομμυρίων θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη για τη Μόσχα.
Ακόμη και σε σενάρια σύγκρουσης, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πόλεμο που δεν θα κλιμακωνόταν σε πυρηνικό επίπεδο — εκτός εάν η Ευρώπη αποδεχόταν άμεσα τους όρους της Ρωσίας μετά από αρχικά πλήγματα.
Στη Ρωσία, ορισμένοι «σκληροπυρηνικοί» θεωρούν ότι η Ευρώπη θα υποχωρούσε υπό την απειλή πυρηνικού πολέμου.
Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί βεβαιότητα.
Εάν η Μόσχα προχωρούσε σε πόλεμο, αυτό θα σήμαινε πιθανότατα και ετοιμότητα για πυρηνική κλιμάκωση.
Η απόφαση αυτή εξαρτάται κυρίως από δύο παράγοντες:
Τη στάση των ΗΠΑ: όσο λιγότερο πιθανή είναι η αμερικανική παρέμβαση, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ρωσικής επίθεσης.
Τη στάση της Κίνας: το Πεκίνο έχει δηλώσει αντίθετο στη χρήση πυρηνικών και θα μπορούσε να οδηγήσει τη Ρωσία σε διεθνή απομόνωση.
Παρά την αποδυνάμωση αυτών των παραγόντων λόγω διεθνών εξελίξεων, εξακολουθούν να λειτουργούν ως ισχυρά αποτρεπτικά στοιχεία.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι και ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Βρετανία και η Γαλλία, διαθέτουν πυρηνικά όπλα, ικανά να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές στη Ρωσία.
Χρειάζεται η Ρωσία πόλεμο για να πετύχει τους στόχους της;
Ο βασικός στόχος της Ρωσίας είναι σαφής: να σταματήσει η ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία και να πιεστεί το Κίεβο να αποδεχτεί ρωσικούς όρους ειρήνης.
Αυτό θα μπορούσε θεωρητικά να επιτευχθεί χωρίς στρατιωτική σύγκρουση, μέσω:
συνεχών απειλών που ενισχύουν τον φόβο στην Ευρώπη,
οικονομικών πιέσεων, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας.
Η αύξηση των τιμών ενέργειας και ενδεχόμενες ελλείψεις ενισχύουν τις φωνές στην Ευρώπη που ζητούν επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία.
Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγή της ευρωπαϊκής στρατηγικής έναντι της Ουκρανίας — χωρίς πόλεμο.
Ωστόσο, πρόκειται για μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο και εξαρτάται από πολλούς αστάθμητους παράγοντες.
Πότε θα μπορούσε να ξεκινήσει ένας πόλεμος;
Τρία βασικά σενάρια θεωρούνται πιθανά:
Σοβαρή επιδείνωση της θέσης της Ρωσίας στην Ουκρανία, που θα οδηγούσε σε τελεσίγραφο προς την Ευρώπη.
Υποθετική συμφωνία μεταξύ Putin και Trump, χωρίς αποδείξεις, που θα άφηνε την Ευρώπη εκτεθειμένη.
Κλιμάκωση από ευρωπαϊκές ενέργειες, όπως αποκλεισμοί ή στρατιωτική παρουσία κοντά σε ρωσικά συμφέροντα.
Παρότι πρόσφατα η Ευρώπη φαίνεται να ακολουθεί πιο προσεκτική στάση, δεν είναι σαφές αν πρόκειται για μόνιμη αλλαγή ή προσωρινή παύση.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών